Đền Bảo Hà - Ngôi đền thiêng thờ Thần vệ quốc bên bờ sông Hồng
NSSC Lào CaiĐăng: Cập nhật lần cuối: 18 phút đọc

Trải qua hàng trăm năm bồi đắp phù sa nơi cửa ngõ thượng nguồn, đền Bảo Hà hiện lên như một biểu tượng văn hiến bất diệt của dải đất biên thùy phía Bắc. Không chỉ sở hữu địa thế phong thủy sơn thủy giao hòa hiếm có, quần thể kiến trúc cổ truyền này còn lưu giữ những đạo sắc phong triều Nguyễn cùng mạch nguồn đạo lý uống nước nhớ nguồn sâu sắc của cộng đồng các dân tộc vùng cao.
Cội nguồn lịch sử và danh tướng được phụng thờ tại đền Bảo Hà
Mạch nguồn hình thành của đền Bảo Hà gắn liền với công cuộc trấn giữ biên cương Tây Bắc của quân dân Đại Việt vào nửa cuối thế kỷ XVIII. Từng lớp trầm tích lịch sử nơi tả ngạn sông Hồng đã khắc ghi chiến công của vị võ tướng trung liệt cùng lòng tri ân bền bỉ của đồng bào nơi cửa ải thượng nguồn.
Bối cảnh vùng biên viễn châu Văn Bàn thời Lê
Vào cuối thời Lê Trung Hưng, dưới niên hiệu Cảnh Hưng (1740–1786) triều vua Lê Hiển Tông, vùng biên viễn phía Bắc bao gồm châu Thủy Vĩ, châu Văn Bàn và phủ Quy Hóa giữ vị trí phên dậu chiến lược bảo vệ kinh thành Thăng Long từ hướng thượng nguồn sông Hồng. Dải đất hiểm yếu có núi cao rừng rậm bao bọc này từng chứng kiến truyền thống giữ nước kiên cường từ thời vua Lê Thái Tổ mở mang cõi bờ. Tuy nhiên, vào giữa thế kỷ XVIII, các toán giặc cỏ phương Bắc liên tục vượt biên giới tràn sang cướp bóc lương thực, đốt phá bản làng tại vùng Lào Cai và Yên Bái xưa. Trước tình thế cấp bách nơi biên ải, triều đình nhà Lê đã tuyển chọn những võ tướng dạn dày trận mạc để thống lĩnh quân binh ngược dòng sông Hồng lên dẹp loạn và lập đồn lũy phòng thủ.
Trong hệ thống phòng tuyến dọc thung lũng sông Hồng khi ấy, cửa ải Bảo Hà thuộc châu Văn Bàn nổi lên như một nút thắt giao thông thủy bộ tối quan trọng. Nơi đây vừa khống chế luồng thuyền bè xuôi ngược từ biên giới Lào Cai về miền xuôi, vừa nối kết các tuyến đường mòn sang vùng cao nguyên Bắc Hà và dãy Hoàng Liên Sơn.
Hành trạng trấn thủ biên cương của danh tướng Hoàng Bảy
Theo sử truyền và ngọc phả lưu giữ tại di tích, vị nhân thần được phụng thờ chính tại đền Bảo Hà là danh tướng Nguyễn Hoàng Bảy, người con thứ bảy trong một gia tộc võ tướng dưới triều Lê Trung Hưng, thường được nhân dân tôn kính gọi là Hoàng Bảy hay Đức Thánh Hoàng Bảy. Nhận mệnh lệnh từ triều đình, ông dẫn đầu đạo quân tiến dọc sông Hồng lên giải phóng châu Văn Bàn và châu Thủy Vĩ, đánh tan nhiều toán giặc cướp hung hãn để khôi phục cuộc sống yên bình cho các bản làng người Tày, người Dao, người Mông và người Kinh. Sau chiến thắng, ông chọn vùng đất Bảo Hà dưới chân đồi Cấm làm đại bản doanh, ngày đêm rèn luyện binh sĩ và xây dựng hệ thống đồn lũy liên hoàn dọc tả ngạn sông Hồng.
Không chỉ là một vị tướng mưu lược, ông còn trực tiếp hướng dẫn cư dân bản địa khai khẩn ruộng nương ven bãi bồi và gắn kết tình đoàn kết giữa các tộc người vùng cao. Trong một trận chiến đấu ác liệt không cân sức khi quân giặc bất ngờ tập kích đồn Bảo Hà vào ngày 17 tháng Bảy âm lịch, vị tướng quân đã anh dũng hy sinh để bảo vệ vẹn toàn lực lượng nghĩa quân và tính mạng dân lành. Tương truyền, thi thể của ngài trôi theo dòng nước đỏ sông Hồng và dạt vào ghềnh đá dưới chân đồi Cấm tại bến Bảo Hà, còn chiếc áo bào dạt xuôi về phía hạ lưu thuộc vùng đền Đông Cuông ngày nay. Nhân dân địa phương đã thành kính đưa thi hài ông lên an táng trên sườn đồi và dựng miếu thờ tưởng niệm.
Các đạo sắc phong triều Nguyễn và danh hiệu Thần vệ quốc
Công đức giữ nước an dân của vị danh tướng đất Bảo Hà được các triều đại phong kiến Việt Nam chính thức ghi nhận qua nhiều đạo sắc phong trang trọng. Đến thời nhà Nguyễn, xét thấy công lao hiển hách của vị tướng quân trong việc bảo vệ cương thổ phía Bắc, vua Minh Mạng và vua Thiệu Trị đã lần lượt ban sắc phong tôn vinh ngài với mỹ tự Trấn an hiển liệt, đồng thời ban tặng danh hiệu cao quý Thần vệ quốc. Dưới triều vua Đồng Khánh và các vị vua cuối triều Nguyễn, ngôi đền tiếp tục được cấp sắc chuẩn cho dân làng Bảo Hà phụng thờ theo nghi lễ quốc điền.
Trong đời sống tín ngưỡng dân gian Việt Nam, hình tượng vị tướng quân đất Bảo Hà còn được dung hợp sâu sắc vào hệ thống Tứ phủ Vạn linh thuộc tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ của người Việt. Ngài được suy tôn là Quan Hoàng Bảy Bảo Hà, vị quan hoàng ngự miền sơn cước vừa mang cốt cách uy dũng của bậc võ tướng trấn ải, vừa mang nét phong lưu của bậc văn nhân, đưa ngôi đền bên bờ sông Hồng trở thành điểm tựa tinh thần của bao thế hệ người Việt.
| Giai đoạn lịch sử | Sự kiện trọng đại gắn với di tích | Ý nghĩa lịch sử và văn hiến |
|---|---|---|
| Cuối thế kỷ XVIII (niên hiệu Cảnh Hưng) | Danh tướng Nguyễn Hoàng Bảy thống lĩnh quân đội lên trấn thủ châu Văn Bàn, lập căn cứ tại Bảo Hà và anh dũng hy sinh ngày 17 tháng Bảy âm lịch | Đặt nền móng hình thành ngôi miếu cổ tưởng niệm bậc anh hùng bảo vệ biên cương Tây Bắc |
| Thế kỷ XIX (triều Minh Mạng, Thiệu Trị, Đồng Khánh) | Triều đình nhà Nguyễn ban các đạo sắc phong mỹ tự Trấn an hiển liệt và danh hiệu Thần vệ quốc, đồng thời trùng tu mở rộng quy mô đền thờ | Khẳng định vị thế quốc lễ của di tích và ghi nhận công lao giữ nước trong chính sử dân tộc |
| Ngày 05 tháng 11 năm 1997 | Bộ Văn hóa và Thông tin ban hành Quyết định số 3457-QĐ/VH xếp hạng đền Bảo Hà là Di tích lịch sử văn hóa cấp Quốc gia | Xác lập cơ sở pháp lý bảo tồn nguyên trạng kiến trúc cổ truyền và cảnh quan sinh thái đồi Cấm |
| Năm 2016 đến nay | Nghi lễ và hội truyền thống tại di tích được ghi danh vào Danh mục Di sản văn hóa phi vật thể Quốc gia | Phát huy giá trị giáo dục truyền thống yêu nước và bản sắc văn hóa tâm linh vùng thượng nguồn sông Hồng |
Thế đất phong thủy và nghệ thuật kiến trúc của đền Bảo Hà
Trải qua nhiều cuộc trùng tu lớn từ thế kỷ XIX đến đương đại, đền Bảo Hà vẫn giữ trọn vẹn quy chuẩn kiến trúc truyền thống Việt Nam kết hợp hài hòa với địa hình đồi núi tự nhiên. Từng hạng mục từ ngoại cảnh đến nội tự đều tuân thủ nguyên lý phong thủy phương Đông, tạo nên tổng thể uy nghiêm mà thanh tịnh.
Địa thế tựa núi Cấm hướng dòng sông Hồng hùng vĩ
Quần thể di tích tọa lạc tại xã Bảo Hà, huyện Bảo Yên, tỉnh Lào Cai, nằm ở vị trí đắc địa trên hành lang văn hóa dọc thung lũng sông Hồng. Theo thuật phong thủy cổ truyền, ngôi đền hội tụ đầy đủ yếu tố tựa sơn đạp thủy khi lưng tựa vững chãi vào sườn đồi Cấm xanh ngắt rừng nguyên sinh, còn mặt tiền hướng thẳng ra dòng sông Hồng cuộn đỏ phù sa. Phía tả ngạn và hữu ngạn có các dãy núi đất chạy vòng cung tạo thế Thanh Long và Bạch Hổ chầu về minh đường rộng thoáng trước bến nước. Ngay phía trước cửa đền xưa kia là ghềnh Liên Hoa, nơi dòng nước uốn lượn kết tụ thành những xoáy nước tựa cánh sen nở trên mặt sóng.
Sườn đồi Cấm phía sau lưng đền từ hàng trăm năm nay được cư dân địa phương bảo vệ nghiêm ngặt như một khu rừng thiêng. Những gốc đa cổ thụ, cây đại và thảm thực vật bản địa vươn tán rộng che mát toàn bộ mái ngói rêu phong, giữ cho bầu không khí quanh khu di tích luôn dịu mát, tĩnh lặng.

Bố cục cổng tam quan, sân đền và tòa đại bái
Tổng thể mặt bằng kiến trúc của đền Bảo Hà được quy hoạch đăng đối theo trục thần đạo hướng ra bờ sông Hồng, bao gồm các công trình nối tiếp nhau từ thấp lên cao theo thế đất sườn đồi. Mở đầu không gian di tích là hệ thống cổng tam quan ngoại và nội được kiến tạo bằng đá xanh nguyên khối chạm khắc tứ linh, tứ quý tinh xảo. Bước qua cổng tam quan là khoảng sân đền rộng rãi lát đá xanh phẳng phiu, nơi đặt Đền Trình cùng nhà tiền lễ lợp mái đao cong vút với lư hương đồng cỡ lớn và đôi lộc bình sứ vẽ tích rồng chầu mặt nguyệt.
Trung tâm của quần thể là khu đền chính được xây dựng theo bố cục chữ Công truyền thống, kết nối chặt chẽ giữa tòa đại bái (tiền tế), ống muống (thiêu hương) và hậu cung. Tòa đại bái có kết cấu bộ khung gỗ tứ thiết vững chắc, gồm năm gian rộng thoáng với hệ thống cột cái, cột quân đặt trên chân tảng đá xanh chạm cánh sen cổ kính. Mái đền lợp ngói mũi hài truyền thống, bờ nóc đắp bức đại tự cùng hình tượng lưỡng long chầu nhật, bốn góc đao uốn cong mềm mại gắn tượng nghê chầu. Các vì kèo tại tòa đại bái được liên kết theo thức chồng rường giá chiêng kết hợp bẩy hiên, trên các bức cốn, đầu dư và cửa võng đều chạm lộng đề tài tứ linh, tùng hạc diên niên mang đậm phong cách điêu khắc gỗ dân gian Việt Nam.
Không gian cung cấm, phủ Chúa Sơn Trang và lăng mộ
Từ tòa đại bái đi qua gian thiêu hương là không gian hậu cung (cung cấm) thâm nghiêm, nơi đặt ban thờ chính của Đức Thánh Hoàng Bảy. Không gian nội tự được bài trí theo lối kiến trúc cung đình kết hợp thần điện Tứ phủ, với hệ thống khám thờ, long ngai, bài vị và cửa võng chạm khắc cửu long tranh châu sơn son thếp vàng rực rỡ. Cách bố trí ánh sáng dịu nhẹ cùng hương trầm lan tỏa từ sản vật nghề làm hương thảo mộc người Giáy Sa Pa tạo nên cảm giác trang nghiêm, thành kính.
Nằm kề bên trục điện chính là các hạng mục kiến trúc phụ trợ tạo thành một chỉnh thể tín ngưỡng hoàn chỉnh:
- Ban thờ Công đồng và Tứ phủ Vạn linh: Không gian phối thờ Tam tòa Thánh Mẫu, Ngũ vị Tôn ông, Tứ phủ Chầu bà và Tứ phủ Ông Hoàng, thể hiện sự gắn kết chặt chẽ giữa tín ngưỡng thờ anh hùng dân tộc với đạo Mẫu bản địa.
- Khu vực phủ Chúa Sơn Trang: Nằm ở phía hữu khu đền chính, phủ Chúa Sơn Trang là nơi phụng thờ Bà Chúa Sơn Trang cùng thập nhị tiên nàng cai quản núi rừng thượng ngàn, phản ánh tâm thức sùng bái tự nhiên của cư dân miền sơn cước.
- Lầu Cô và Lầu Cậu: Hai công trình kiến trúc nhỏ nhắn nằm cân xứng trong khuôn viên nội tự, được chạm trổ hoa văn mềm mại với mái ngói vảy cá cổ kính.
- Khu lăng mộ Đức Thánh Hoàng Bảy: Tọa lạc trên sườn đồi Cấm phía bên phải đền chính, khu lăng mộ được xây dựng bằng đá xanh chạm khắc hoa sen và mây cuốn dưới tán cây cổ thụ.

Hệ thống cổ vật và giá trị văn hiến tại đền Bảo Hà
Bên cạnh vẻ đẹp kiến trúc gỗ đá hòa quyện cùng cảnh sắc thiên nhiên, đền Bảo Hà còn là một bảo tàng mỹ thuật cổ truyền sống động nơi thượng nguồn. Hệ thống tượng tròn, đồ thờ tự, hoành phi và sắc phong lưu giữ tại đây chứa đựng giá trị lịch sử, nghệ thuật và sử liệu vô cùng quý giá.
Nghệ thuật tạo tác tượng thờ sơn son thếp vàng
Điểm nhấn mỹ thuật nổi bật nhất trong nội điện đền Bảo Hà là hệ thống hàng chục pho tượng cổ và tượng thờ truyền thống được chế tác công phu bằng chất liệu gỗ mít, gỗ hương và đồng hun. Tại cung cấm, pho tượng Đức Thánh Hoàng Bảy được tạc theo tư thế ngồi uy nghi trên ngai rồng, khoác áo bào thêu rồng uốn lượn, đầu đội mũ cánh chuồn, khuôn mặt chữ điền toát lên thần thái vừa cương nghị của bậc võ tướng vừa đôn hậu, nhân từ. Từng đường nét nếp áo, đai ngọc, hia hài đều được chạm khắc tỉ mỉ và phủ lớp sơn son thếp vàng óng ánh theo kỹ thuật sơn mài cổ truyền.
Tại gian Tam phủ công đồng và các ban thờ phối hưởng, hệ thống tượng Tam tòa Thánh Mẫu, tượng Đức Thánh Trần, tượng Ngũ vị Tôn ông cùng các vị Quan Hoàng, Chầu Bà, Cô, Cậu được bài trí theo đúng trật tự thần điện Việt Nam. Đáng chú ý là sự hiện diện của ban thờ Đức Thánh Trần tạo nên sợi dây liên kết tâm linh bền chặt với ngôi đền Thượng Lào Cai nằm ở đầu nguồn biên giới. Mỗi pho tượng tại di tích đều mang diện mạo, sắc phục đặc trưng cho từng miền vũ trụ (Thiên phủ màu đỏ, Nhạc phủ màu xanh, Thoải phủ màu trắng, Địa phủ màu vàng).
Hệ thống hoành phi, câu đối Hán Nôm và sắc phong cổ
Trải dọc từ tòa đại bái vào đến hậu cung và phủ Chúa Sơn Trang, các nhà khảo cứu có dịp chiêm ngưỡng kho tàng văn chương Hán Nôm đặc sắc thể hiện qua hàng chục bức hoành phi, đại tự và câu đối cổ. Các bức đại tự như Thiên cổ phương hình (Danh thơm lưu truyền muôn thuở) hay Hộ quốc tý dân (Giữ nước che chở cho dân) được chạm nổi trên nền gỗ quý sơn then chữ vàng, xung quanh viền hoa văn lưỡng long chầu nguyệt tinh tế. Hệ thống câu đối lòng máng ôm sát các hàng cột lim tại tòa đại bái sử dụng lối chữ Khải điêu luyện, ghi lại trọn vẹn khí phách của bậc Thần vệ quốc nơi cửa ải Bảo Hà.
Cùng với các bức chạm gỗ, di tích còn lưu giữ nhiều hiện vật đồng, sứ và đá có giá trị lịch sử cao như chuông đồng, khánh đồng, lư hương tai mây, hạc đồng chầu trên lưng rùa, đôi lộc bình sứ men lam và các bản sao sắc phong triều Nguyễn. Nội dung văn bản trên các đạo sắc phong và bia ký tại đền là nguồn tư liệu thành văn xác thực giúp đối chiếu về địa danh hành chính châu Văn Bàn, châu Thủy Vĩ thời Lê – Nguyễn cũng như chính sách đoàn kết các dân tộc vùng biên giới.
| Nhóm di vật và cổ vật | Hạng mục tiêu biểu tại di tích | Giá trị nghệ thuật và lịch sử |
|---|---|---|
| Tượng thờ truyền thống | Tượng Đức Thánh Hoàng Bảy, tượng Tam tòa Thánh Mẫu, tượng Ngũ vị Tôn ông, tượng Chúa Sơn Trang | Nghệ thuật điêu khắc tượng tròn sơn son thếp vàng chuẩn mực, thể hiện thần thái uy nghiêm của nhân thần và thần điện Tứ phủ |
| Tư liệu thành văn Hán Nôm | Các đạo sắc phong triều Nguyễn (Minh Mạng, Thiệu Trị, Đồng Khánh), bức đại tự Thiên cổ phương hình, hệ thống câu đối cổ | Minh chứng lịch sử khẳng định danh hiệu Trấn an hiển liệt và công lao bảo vệ biên cương của danh tướng thời Lê |
| Đồ tế khí và pháp khí | Đôi lộc bình sứ men lam cỡ lớn, đỉnh đồng, chuông đồng, ngai thờ chạm rồng, kiệu bát cống sơn son thếp vàng | Phản ánh kỹ nghệ đúc đồng, làm gốm và chạm khắc gỗ tinh xảo phục vụ nghi lễ quốc điền cổ truyền |
Sức sống văn hóa tâm linh và công tác bảo tồn đền Bảo Hà
Không dừng lại ở những giá trị kiến trúc và lịch sử tĩnh tại, đền Bảo Hà còn là một không gian văn hóa sống động, nơi hội tụ các nghi lễ truyền thống đặc sắc của cộng đồng đa sắc tộc Tây Bắc. Việc bảo tồn và phát huy giá trị di tích ngày nay đang góp phần quan trọng vào sự phát triển bền vững của văn hóa địa phương.
Nghi thức rước kiệu và dâng hương trong lễ hội truyền thống
Hằng năm, tại khuôn viên di tích diễn ra nhiều kỳ lễ trọng gắn với chu kỳ nông lịch, tiêu biểu nhất là Lễ Thượng nguyên rằm tháng Giêng, Lễ tiệc Quan Tuần Tranh (25 tháng Năm âm lịch), Lễ hội chính ngày giỗ Đức Thánh Hoàng Bảy (17 tháng Bảy âm lịch) và Lễ Tết muộn cuối năm. Trong đó, kỳ lễ hội đền Bảo Hà tổ chức vào trung tuần tháng Bảy âm lịch là sự kiện văn hóa lớn nhất vùng Bảo Yên, đã được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đưa vào Danh mục Di sản văn hóa phi vật thể Quốc gia năm 2016.
Phần lễ trong ngày hội chính diễn ra trang nghiêm theo đúng nghi thức cổ truyền với lễ cáo yết, lễ rước kiệu bát cống từ sân đền dọc theo bờ sông Hồng, lễ tế thần và lễ dâng hương tưởng niệm ngày hóa của bậc Thần vệ quốc. Trong mâm lễ vật dâng cúng thần linh, đồng bào các dân tộc Tày, Dao, Mông, Kinh vùng Bảo Yên và Bắc Hà luôn thành kính tuyển chọn những sản vật nông nghiệp tinh túy nhất của quê hương như xôi nấu từ hạt gạo Séng Cù Lào Cai dẻo thơm cùng chén rượu ngô Bản Phố Bắc Hà nồng đượm. Bên cạnh phần lễ là không gian diễn xướng văn hóa dân gian đặc sắc, nơi các nghệ nhân thực hành nghi lễ hầu đồng Tứ phủ kết hợp với những làn điệu Thực hành Then của người Tày Nùng Thái, hát văn và múa xòe bên bờ sông Hồng.
Giao thoa văn hóa bản địa và bảo tồn di tích
Sự hiện diện của đền Bảo Hà suốt gần ba thế kỷ qua đã tạo nên một biểu tượng sinh động về sự giao thoa văn hóa và khối đại đoàn kết giữa người Kinh dưới miền xuôi với đồng bào các dân tộc thiểu số miền núi phía Bắc. Trong tâm thức của người Tày, người Dao, người Giáy tại Bảo Yên, vị tướng quân họ Nguyễn đã hóa thân thành vị thần bản mệnh che chở cho từng nếp nhà sàn, từng mùa màng nương rẫy bên sườn núi. Tinh thần nhân nghĩa, bao dung và ý chí bảo vệ hòa bình của ngài trở thành sợi dây gắn kết cộng đồng, bồi đắp lòng tự hào dân tộc nơi biên cương Tổ quốc.
Trong những năm qua, tỉnh Lào Cai đã triển khai đồng bộ nhiều chương trình quy hoạch, tu bổ tôn tạo khu di tích Quốc gia gắn với bảo vệ cảnh quan rừng tự nhiên trên đồi Cấm và hành lang sinh thái sông Hồng. Đặc biệt, trên hành trình số hóa và lan tỏa di sản văn hiến bản địa, chuyên trang Lào Cai NSSC tiếp tục cập nhật hệ thống tư liệu bách khoa toàn diện về lịch sử, kiến trúc và lễ hội của vùng đất biên cương, giúp cộng đồng tiếp cận chuẩn xác nguồn di sản quý báu của dân tộc.
Trải qua bao biến thiên của lịch sử, đền Bảo Hà vẫn sừng sững uy nghiêm dưới bóng rừng xanh đồi Cấm, soi bóng xuống dòng sông Hồng nặng đỏ phù sa. Quần thể di tích không chỉ là công trình kiến trúc nghệ thuật tiêu biểu của vùng Tây Bắc mà còn là tượng đài tâm linh bất tử tôn vinh khí phách của bậc Thần vệ quốc, mãi mãi thắp sáng ngọn lửa yêu nước và đạo lý tri ân tiền nhân trong lòng các thế hệ người Việt.
NSSC Lào Cai
laocai.nssc.gov.vn là nền tảng công nghệ của NSSC đồng hành cùng cộng đồng khởi nghiệp sáng tạo tại Lào Cai.
Xem thêm các bài trong chuyên mục Địa điểm Lào Cai.
Bài liên quan
Suối Giàng Văn Chấn - Đỉnh núi mây mù và rừng chè Shan tuyết cổ thụ trăm năm
Suối Giàng Văn Chấn nằm ở độ cao gần 1.400 mét trên sườn dãy Hoàng Liên Sơn, nổi tiếng với rừng chè Shan tuyết cổ thụ trăm năm tuổi và văn hóa người Mông bản địa.
Đền Thượng Lào Cai - Dấu ấn Thánh Trần Từ uy nghiêm nơi địa đầu Tổ quốc
Đền Thượng Lào Cai tọa lạc trên đồi Hỏa Hiệu bên ngã ba sông Hồng và Nậm Thi, là di tích quốc gia thờ Quốc công Tiết chế Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn.
Cao nguyên trắng Bắc Hà - Miền hoa mận bung nở giữa non cao Tây Bắc
Cao nguyên trắng Bắc Hà nằm ở độ cao hơn 1.000 mét tại phía đông bắc tỉnh Lào Cai, nổi bật với rừng hoa mận Tam Hoa và bản sắc văn hóa chợ phiên vùng cao.



